Ethisch gemankeerd?

Standaard

Een van de leidende vragen voor “Hypeocratie” is: “Waarom begrijpen wij technologie niet?”. Het is een wat vage vraag en het is riskant om een container als ‘technologie’ te gebruiken. Maar goed, het boek is ook nog niet af. Eén antwoord vond ik vorige week in het boek “Technopoly” van Neil Postman. Geen nieuw boek (jaartal), maar zo’n beetje tot het voorlaatste hoofdstuk resoneerde Technopoly erg sterk met gedachten en meningen die ik in de loop der jaren heb gehad en ontwikkeld. Een van Postman’s centrale thesen is dat ‘we’ het ethisch en historisch bewustzijn zijn kwijtgeraakt waarmee we technologie kunnen duiden en op een verantwoordelijke manier gebruiken (in een ander artikel ga ik hier wat dieper op in). En dan komt het bericht voorbij over het College van Bestuur van de HvA dat letterlijk de stekker trok uit de 3D-printer waarmee docenten bezig waren om een pistool af te drukken. Dit laatste omdat ze een discussie met de studenten wilden uitlokken over de ‘vrijheid van informatiedeling’. Het ‘nou nou’ was hoorbaar. De docenten werden -voor even- helden en voorvechters van de vrijheid. Mijn reactie -duidelijk geïnspireerd door Technopoly- was een andere.

A pair of 12" guns -- Broadside of HMS DREADNOUGHT -- the all big gun warship  (LOC)

Over nut en noodzaak van ethische discussies rond nieuwe technologie ben ik het snel met je eens, maar is het nodig om een pistool af te drukken om een discussie te beginnen over de ethische grenzen en risico’s van 3D printen? Moet je dan ook eerst een juwelier beroven alvorens een ethisch-juridische discussie over de beginselen van het strafrecht te mogen beginnen? Daar ben je dan mooi klaar mee als criminoloog of strafrechtgeleerde.

Trouwens, gaat het wel over de ethische grenzen en risico’s van 3D printen? Is de technologie dan het probleem? Ja, nieuwe -en oude- technologie kan onethisch en onverantwoord worden gebruikt, maar ik ben geen aanhanger van het idee dat technologie ‘in zichzelf’ bezield kan zijn met goede en/slechte eigenschappen. We hebben het toch ook niet over de ethische grenzen en risico’s van een botermesje? Tenzij je toezicht moet houden op een groep psychopaten.

De HvA-case maakt, mijns inziens, wel zichtbaar dat -als het gaat om technologie- de grens tussen gezond verstand en psychopathie makkelijk overschreden kan worden. Een ethisch gemankeerde digibeet kan met een 3D printer inderdaad makkelijk een wapen maken en vervolgens symbool van de ‘Nou nou’-vrijheid worden. (Heeft ‘De Wereld Draait Door’ al gebeld?) Onder normale omstandigheden mag je in Nederland geen wapen bezitten, ook niet om een discussie uit te lokken. Een gemiddelde puber die even stoer met een wapen poseert, dat fotografeert en op Facebook zet, kan direct een arrestatieteam verwachten. Jazeker, in het tijdperk van het internet is het geen enkel probleem om met een niet al te snuggere zoekopdracht de instructies te vinden voor het maken van een IED of vuile bom. Maar – en zo vreemd is het toch niet- we behandelen het maken van een wapen niet in de les Metaalbewerking en staan tijdens Scheikunde niet al te lang stil bij het maken van een bom met diesel en kunstmest. Dus tijdens welke les zouden het afdrukken van een pistool wel kunnen rechtvaardigen? Zijn de studenten van de betreffende opleiding dan niet in staat om een beetje slap te ouwehoeren over ethische vraagstukken zonder enig visuele en tactiele hulpstukken?

Ja, helaas, we leven in een wereld waar hele handige jongens (en meisjes) van een elektrisch scheerapparaat een vuurwapen kunnen maken (of een tatoeage apparaat). Een gemiddelde PI heeft een leuke collectie van dergelijk huisvlijt en technisch kunnen liggen.En ja, er zullen nog wel meer mogelijkheden opduiken met 3D-printen waar we ons maatschappelijk ernstig zorgen over gaan maken. Dat vraagt een zinvolle discussie, niet over de technologie ‘an sich’, maar over de vraag of wij in staat zijn een helder ethisch kompas te houden.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s